Fuck die studieschuld: Hoe ik 30.000 euro ga aflossen in twee jaar tijd #1

Maaike en haar zoon Joren

Ach, een studieschuld, dat is toch de beste lening die je kunt hebben? Nou, nee. Die gunstige voorwaarden? Die zijn geen zegen, die zijn een vloek. Een persoonlijk relaas over naïviteit, frustraties, onmogelijkheden en hoop. Hoe ik in twee jaar tijd 30.000 euro ga aflossen.

Een studieschuld is de meest gunstige lening die er is. Die boodschap hoor ik veelvuldig aan het eind van de middelbare school, rond de eeuwwisseling.

Leraren, familieleden, vriendinnen, iedereen zegt hetzelfde: de voorwaarden zijn soepel, als je niet veel verdient hoef je ook niet veel terug te betalen, en als je straks eenmaal een baan hebt, betaal je het bedrag zo terug. Na vijftien jaar wordt het eventuele restant je nog kwijtgescholden ook.

De naïeve 18-jarige versie van mij gelooft het maar wat graag. Geld om alles zelf te betalen heb ik niet, mijn ouders evenmin. Wat is het alternatief, niet studeren? In Hardenberg blijven wonen, voor altijd werken bij de Blokker?

Het begin: lenen voor een studentenkamer

In 2000 begin ik met culturele antropologie aan de Universiteit Utrecht. Ik leen voor m’n studiegeld, voor mijn boeken, voor de huur van mijn kamer.

Ik werk ook, als oppas, als afwasser, als barvrouw en als beveiliger. Dat laatste baantje, waarbij ik ’s avonds laat met een zware zaklamp door een verlaten verzekeringskantoor struin, is verreweg het meest lucratieve.

Waar mijn verdiende geld blijft? Ik zit in de kroeg. Weekendjes weg. Ik doe veldwerk in Guatemala en voor mijn afstudeeronderzoek verblijf ik een tijd op Cuba. Na m’n afstuderen plak ik er nog een master journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen aan vast.

Niet durven kijken hoeveel het is

Jaren durf ik niet te kijken tot welke hoogte mijn studieschuld is opgelopen. Het is meer dan 30.000 euro, vermoed ik. Die gedachte stemt me moedeloos.

Pas als ik in 2007 een baan bij Trouw heb gefikst, besluit ik het op te zoeken. Met grote ogen staar ik naar het bedrag: 51.759,61 euro.

Eénenvijftigduizendzevenhonderdnegenenvijftig euro en éénenzestig cent.

Fuck.

Wat nu? Negeren maar

Wat nu? Ik besluit dit astronomische bedrag te negeren. Na je afstuderen hoef je nog twee jaar niet af te lossen. Dat het niet hoeft maar natuurlijk wel kan komt niet in me op. En dat de rente doorloopt heb ik niet in de gaten.

In 2008 kopen mijn vriend en ik een huis in Groningen, waar ik ga werken bij Dagblad van het Noorden. Ondanks mijn studieschuld is een hypotheek snel geregeld, banken zijn kort voor de crisis allesbehalve streng.

Laten we 500 euro per maand van die studieschuld aflossen, zegt mijn vriend, dat schiet tenminste op. Opluchting bij mij. Ik heb een baan, ik los af, het komt best goed.

Relatie verbroken, huis verkocht

Vier jaar later. De relatie is verbroken, het huis verkocht. Ik ben 31 jaar, alleen, en ik zit met een restschuld van 8.000 euro.

Zoveel mogelijk schraap ik bijeen maar het is lang niet genoeg. Ik sluit een persoonlijke lening van 6800 euro af bij ABN Amro. Rente: ruim 10 procent. Mijn studieschuld is dan nog altijd 33.786,68 euro.

De realiteit knalt erin. Ik heb vette schulden en geen idee hoe ik eraf kom. Voor een sociale huurwoning verdien ik te veel. Een hypotheek krijg ik in mijn uppie niet. Wil ik ook niet, zo zonder spaargeld. Ik huur een klein appartement in de vrije sector. Kosten: zo’n 800 euro per maand.

Eerst die lening van de ABN Amro aflossen, besluit ik, met z’n hoge rente. Dik zes jaar lang 133,18 euro per maand, aldus het contract. Dat het sneller kan, komt opnieuw niet in me op.

Ach, rijk worden is niet nodig

Langzamerhand voel ik berusting. Het bestaan als vrijgezel blijkt heerlijk. Gretig maak ik gebruik van de mogelijkheid om het aflossen van mijn studieschuld tijdelijk te stoppen. De rente zakt in 2013 naar 0 procent, dus het kost me niets.

Zie? Handig, die soepele voorwaarden van de DUO.

Ik besef: rijk zal ik niet worden. Ach, dat hoeft ook niet. Ik reis nog altijd en ik koop boeken, verder leef ik sober. Het leven is leuk zat.

Illustratie: Job van der Molen

Schaamte

In 2014 zet ik mijn schulden op een rij. Nog vier jaar aflossen bij de ABN Amro, en daarna nog tien jaar voor de studieschuld. Dan ben ik over veertien jaar schuldenvrij, als ik 46 jaar ben.

Ik schaam me ervoor. Ik ken best wat mensen met een studieschuld, maar bijna niemand met zo’n groot bedrag als ik. „Ruim 20.000 euro”, zeg ik vaak als iemand me vraagt hoeveel het is. Een bekende vertelt dat haar studieschuld 25.000 euro is. „Die van mij is ook zoiets”, zeg ik. “Ietsje meer, misschien.”

Hoe ouder ik word, hoe meer gefrustreerd ik raak. Het is 2016, ik ben halverwege de 30, ik zit klem. Tuurlijk, ik reis, en ik koop boeken. Maar ik bouw niks op. Een huis kopen? Vergeet het maar. Een hypotheek krijg ik niet meer. Sparen zit er niet in, rijk worden evenmin. Als ik nog eens kinderen krijg, zullen ook zij op een studielening aangewezen zijn.

Gunstige voorwaarden: geen zegen maar vloek

Het lijkt zo relaxed, dat je jaren en jaren over het afbetalen mag doen. Maar dat is het niet. Al die jaren is het geld dat ik verdien niet van mij. Niet echt.

Dat ik vijftien jaar over het aflossen van mijn studieschuld mag doen, betekent dat mijn leven vijftien jaar op pauze staat. Een hels scenario. Die gunstige voorwaarden zijn geen zegen, ze zijn een vloek.

Begin 2017 spreek ik een vriend. Zijn studieschuld is bijna net zo hoog als die van mij. „Ik ga het in drie jaar aflossen”, vertelt hij. Ik schiet in de lach.

Hij laat me een app zien op zijn telefoon waarmee hij zijn budget bijhoudt. Dat werkt goed, zegt hij. De app kost ruim 50 euro per jaar. Ik lach nog harder. In drie jaar tijd tienduizenden euro’s aflossen en nog geld betalen voor software ook. Idioot.

De fertiliteitskliniek

Ondertussen groeit mijn wens om moeder te worden. Een grote beslissing, zo in mijn eentje, ook financieel. Een behandeling in een fertiliteitskliniek wordt grotendeels vergoed, ontdek ik. Toch blijft er een paar duizend euro over die ik zelf zal moeten betalen.

Ik denk terug aan die vriend en zijn financiële software. Ik stuur hem een berichtje. ‘Hey, hoe heet die budget-app ook weer?’

Het programma heet You Need a Budget, stuurt hij terug. Ik meld me aan en ga aan de slag. Mijn inkomsten gaan erin, net als mijn vaste lasten. Elke euro die ik verdien, geef ik een bestemming. Ik schrik van hoeveel ik aan boodschappen uitgeef.

Ik zet mezelf op rantsoen en stop elke maand geld in het potje voor een kind. En warempel, haast ongemerkt spaar ik 3.000 euro bij elkaar.

Drieduizend euro in vier maanden?

Het gemak waarmee dat gaat, verbaast me. In vier maanden 3.000 euro? Als dat kan, wat kan er dan nog meer?

En waar in godsnaam is mijn salaris van de afgelopen jaren gebleven? Had ik niet véél en véél meer kunnen aflossen? Ik realiseer me hoe onverstandig het is dat ik die akelig dure lening bij de ABN Amro zo langzaam aan het aflossen ben.

Het is om verdrietig van te worden, maar gelukkig ben ik een optimist. Ik begin mogelijkheden te zien. Ik krijg hoop, voor het eerst in jaren.

Zwanger en fanatiek

Begin 2019. Ik ben vier maanden zwanger en ik heb net m’n dertiende maand en al m’n vakantiegeld overgemaakt naar de ABN Amro en de DUO. Bijna 4.000 euro. M’n totale schuld gaat daardoor omlaag naar 31.577,67 euro.

Hoppa.

Fanatiek werk ik aan een plan. Twee jaar, dan ben ik overal vanaf. Twee jaar zonder vakanties, zonder concerten, zonder kroegen, zonder restaurants. Twee jaar met tweedehandskleding. Twee jaar doorrijden in m’n donkerblauwe Toyota Starlet van 20 jaar oud.

Zuinig leven werkt aanstekelijk. Steeds ontdek ik nieuwe mogelijkheden. Ik hoef geen nieuwe iPhone, dus m’n abonnement kan omlaag van 46,32 naar 19,95 euro per maand. Die kortingskaart van de NS? Treinkaartjes op internet blijken voordeliger. Ik ga naar de Aldi en kook voor vier man, kunnen er mooi drie porties de vriezer in. Mijn halve huisraad zet ik op Marktplaats. Tientallen boeken verkoop ik. Zelfs mijn oude hardloopschoenen leveren geld op.

Gevoel van vrijheid

Oktober 2019. Mijn zoon is 5 maanden. Mijn studieschuld is 21.999,99 euro. Ergens in 2020 ben ik schuldenvrij. Nog sneller dan die vriend, waarschijnlijk.

Het voelt goed. Heel goed.

Ik had verwacht dat het beperkend zou voelen, dat het aflossen afzien zou zijn. Het tegendeel blijkt waar. Tuurlijk, soms baal ik en soms mislukt het. Maar meestal gaat het goed. Ik loop al maanden rond met een intens gevoel van vrijheid. Aflossen is véél leuker dan ik had verwacht.

Rijk worden kan nog best

Inmiddels is het april 2019. Ik ben 38 jaar, mijn zoontje is bijna 1. Mijn studieschuld is nog 12.999 euro en 99 cent. Voor ik 40 ben, is mijn salaris weer van mij. Dan is de achterstand weggewerkt. Dan kan ik sparen, een huis kopen, reizen, doen wat ik maar wil.

Zelfs rijk worden kan nog best, met de minstens dertig jaar die ik nog kan werken. Niet dat ik per se veel geld hoef, dan was ik wel bankier geworden, maar ik ga mijn kind zo’n ellendige studieschuld besparen.

“Ik heb net 2.000 euro overgemaakt naar de DUO”, vertel ik trots aan een collega. Hij schudt zijn hoofd. „Zo hou je toch helemaal niks over?”, zegt hij. „Zo fanatiek hoeft het niet, joh. Zo’n studieschuld is toch de meest gunstige lening die er is?”

Wil je ook van je studieschuld af? Doe mee met mijn 7-daagse Aflos-Challenge!

De links in dit artikel leiden naar verhalen op Fuck Die Studieschuld, het (privé-)blog waarop Maaike Wind schrijft over het aflossen van haar studieschuld. Je kunt haar ook volgen op Instagram

Eerdaags volgt deel 2 van ‘Fuck de studieschuld’