Jurjen vindt verloren gewaande beelden van Stan Laurel

Brekend nieuws uit de archieven van het Fries Film Archief. Dat is een zin die je ook niet vaak hoort. Tijdens een inventarisatie vond Jurjen Enzing een scene van een Stan Laurel-film, waarvan de hele wereld dacht dat ‘ie niet meer bestond. 

Het gaat om de film ‘Detained’, waarin onze geschminkte vrind Stan een gevangene speelt die door de autoriteiten ter dood is veroordeeld.  In de teruggevonden beelden bungelt Stan aan de galg en overleeft het ook nog. Check die sicke special effects zo rond minuut acht. Verder vertellen we niks over de intenste plot, dat vind je zelf maar uit.

“Zo rond de jaren dertig werden dit soort films allemaal omgezet voor de thuismarkt,” zegt Jurjen, “het origineel stond dan op 35mm banden van nitraat.” Dat nitraat is enorm brandbaar en zulke banden zijn enorm broos. De meesten zijn dus gewoon verloren.

Het Fries Film Archief kreeg hier tien jaar geleden een hele lading van in handen en Jurjen mocht ze inventariseren, denkende dat het voornamelijk beelden uit Friesland waren. Vanwege bovenstaande moest dat allemaal heel voorzichtig en bekeek onze cinematografische Indiana Jones ze beeldje voor beeldje. “Als je deze films af zou spelen op een projector, dan zouden ze uit elkaar vallen.”

Zo haalde hij op een gegeven moment een band tevoorschijn, waarop hij Stan zag in een gevangeniskloffie, zonder Hardy. Dat wakkerde zijn nieuwsgierigheid aan. Hij ging op onderzoek uit en achterhaalde dat het om ‘Detained’ ging.

“Ik las over de film en dat in het origineel een scene zat met een galg,” zegt Jurjen. “Deze scene zou niet meer bestaan, terwijl ik hem net had gezien. Toen wist ik wel dat ik iets bijzonders had gevonden.”

Geschiedenis van de filmrol

stan laurel

kijk die nek!

‘Detained’ werd samen met nog een aantal andere films vlak na de Tweede Wereldoorlog aangeschaft door Hendrik van Kampen, die een fotowinkel had in Leeuwarden. Honderd harde Nederlandse guldens betaalde hij voor de collectie.

Hij dacht dat het leuk zou zijn deze films te vertonen voor een publiek en schafte een 16mm. projector aan. Zoals je eerder hebt gelezen, stond ‘Detained’ op een band die 35 millimeter breed is en dus kon us Hendrik er niet zoveel mee.

Via-via kwam de band in 2007 terecht bij het Fries Film Archief. Toen de ontdekking vorig jaar werd gedaan, werd er zo snel mogelijk een kopie gemaakt, opdat de beelden zelf nooit meer verloren zullen gaan. Het origineel ligt nog altijd in Leeuwarden.

Hoeveel het stukje film waard is, valt volgens Jurjen niet te zeggen. “In ieder geval een stuk meer dan die honderd gulden,” zegt hij. “Door deze scene krijg je een beter beeld van hoe Stan Laurel is gegroeid tot één van de beste komieken ooit, dat is van onschatbare waarde.”

Wat een held, die Jurjen.